Đề nghị “cởi trói” cho vay tín chấp

Cho vay tín chấp là biểu hiện của sự tiến bộ và văn minh trong lĩnh vực kinh doanh mà ở các ngân hàng nước ngoài, tỷ lệ cho vay tín chấp chiếm 80% dư nợ tín dụng. Từ nhìn nhận này, đại biểu Phan Văn Quý (Nghệ An) đề xuất với Quốc hội và Chính phủ: cần rà soát các quy định pháp luật liên quan để sửa đổi và có cơ chế đồng bộ nhằm tháo gỡ nút thắt tín dụng về cho vay tín chấp, tại phiên thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội trên diễn đàn Quốc hội vừa qua.

Vướng cho vay tín chấp

Ở nước ta, ngoài một số DN Nhà nước, việc cho vay tín chấp vẫn còn dè dặt - đại biểu Phan Văn Quý nhìn nhận. Mặc dù nợ xấu như cục “máu đông” mà đại biểu Trần Du Lịch ví von vào năm 2012 đang cơ bản tan chảy, việc tiếp cận nguồn vốn đã được thông thoáng, nhưng vẫn còn đây đó tình trạng ngân hàng thừa tiền, còn DN thì thiếu vốn. Nhiều DN có điều kiện mở rộng sản xuất, kinh doanh, mong muốn tham gia đầu tư vào những dự án hạ tầng lớn, có tính khả thi cao, nhưng không vay được vốn vì hết tài sản thế chấp, bởi cho vay thế chấp là điều kiện bắt buộc đối với các DN ngoài quốc doanh.

Mặc dù, Thủ tướng Chính phủ đã có Chỉ thị 11 ngày 21/5/2014 và Chỉ thị số 25 ngày 13/8/2014, Thống đốc NHNN cũng có văn bản số 5342 ngày 24/7/2014 khuyến khích các TCTD cho vay tín chấp nhưng trên thực tế các TCTD vẫn ngại mở rộng cho vay tín chấp do các quy định của pháp luật hiện hành vẫn chưa rõ ràng và đồng bộ. Nếu ông chủ ngân hàng cho vay tín chấp mà để xảy ra việc không thu được vốn sẽ phải chịu trách nhiệm hình sự.

Cũng bởi vậy, nhân kỳ họp này, Quốc hội đã và đang thảo luận cho ý kiến thông qua một số luật, trong đó có dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) liên quan đến lĩnh vực cho vay tín chấp, ông Quý đề nghị Quốc hội, Chính phủ cần rà soát lại các điều luật liên quan để sửa đổi cho phù hợp. Đồng thời cần có cơ chế đồng bộ để tạo hành lang pháp lý rõ ràng đối với lĩnh vực cho vay tín chấp.

“Việt Nam đang đẩy mạnh xây dựng kết cấu hạ tầng, nhất là những dự án kết cấu hạ tầng mà Chính phủ đang triển khai, sẽ là đối tượng khách hàng tiềm năng để cho vay tín chấp. Nếu có cơ chế cho vay tín chấp với các dự án này sẽ không còn lo nợ công tăng cao, mà còn giúp DN đẩy nhanh tiến độ dự án, ngành Ngân hàng lại có thêm kênh dẫn vốn”. Trao đổi riêng với phóng viên Thời báo Ngân hàng, đại biểu Phan Văn Quý cho biết, theo kinh nghiệm quốc tế, với những dự án lớn, ngân hàng có thể cho người tham gia dự án, là thành viên điều hành dự án, để có thể nắm bắt tiến độ triển khai ra sao, từ đó mà có thể ra quyết định giải ngân hiệu quả.

Không cấm cho vay tín chấp

Ngay sau khi nhận được kiến nghị của đại biểu Phan Văn Quý, Thống đốc NHNN Nguyễn Văn Bình đã có văn bản hoả tốc trả lời vấn đề này. Thống đốc NHNN cho biết, để tháo gỡ vấn đề hình sự hóa quan hệ tín dụng, NHNN đã phối hợp chặt chẽ với các cơ quan có thẩm quyền ở trung ương và địa phương để xem xét các vụ việc, đảm bảo nguyên tắc xử lý đúng người đúng tội; trường hợp áp dụng các biện pháp kinh tế, thì thực hiện các biện pháp kinh tế.

Đối với vấn đề tăng cường cho vay tín chấp, các quy định của pháp luật hiện hành không cấm các TCTD cho vay tín chấp. Các TCTD được xem xét quyết định cho vay trên cơ sở có bảo đảm hoặc không có bảo đảm bằng tài sản. Theo đó, DN có dự án, phương án sản xuất kinh doanh khả thi, có hiệu quả và có khả năng trả nợ đúng hạn, thì có thể được TCTD xem xét quyết định áp dụng biện pháp bảo đảm bằng tín chấp.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, việc cho vay tín chấp chưa được nhiều, một phần do hoạt động sản xuất, kinh doanh của DN và người dân gặp khó khăn, một số DN năng lực tài chính yếu kém, không chứng minh được tính khả thi và hiệu quả của dự án, phương án sản xuất kinh doanh.

Để tăng cường cho vay tín chấp, thời gian qua, NHNN đã chỉ đạo các TCTD xây dựng quy trình thu thập khai thác thông tin về đánh giá tín nhiệm hoạt động của khách hàng từ các tổ chức hoạt động chính thức như Trung tâm Thông tin Tín dụng Quốc gia Việt Nam, các tổ chức xếp hạng tín nhiệm DN, đồng thời kết hợp với hệ thống xếp hạng tín dụng nội bộ của TCTD để nâng cao hiệu quả thẩm định và đánh giá mức độ tín nhiệm của khách hàng vay nhằm tăng cường khả năng cho vay không có bảo đảm bằng tài sản, đơn giản hóa thủ tục cho vay...

Bên cạnh đó, NHNN đã trình Chính phủ ban hành Nghị định số 55/2015/NĐ-CP ngày 9/6/2015 thay thế Nghị định số 41/2010/NĐ-CP về chính sách tín dụng phục vụ phát triển nông nghiệp, nông thôn. Trong đó, NHNN đã đề xuất điều chỉnh tăng mức cho vay không có tài sản đảm bảo từ 1,5 đến 2 lần so với mức cho vay không có bảo đảm bằng tài sản trước đây.

“Trong thời gian tới, để tiếp tục tăng khả năng tiếp cận vốn vay ngân hàng, nhất là cho vay tín chấp, tránh tình trạng hình sự hóa quan hệ tín dụng, tập trung tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển sản xuất, kinh doanh, ngoài những cố gắng nỗ lực từ phía hệ thống ngân hàng, cần có sự nỗ lực phấn đấu của DN và sự phối hợp đồng bộ của các bộ, ngành, địa phương trong cả nước”, Thống đốc NHNN nhấn mạnh.

Theo Trần Hương (Thời báo Ngân Hàng)